Op 19 juni 2025 sprak de Thaise premier, mevrouw Paetongtarn Shinawatra, zich publiekelijk uit over een diplomatieke controverse die was ontstaan door het uitlekken van een privégesprek tussen haarzelf en de Cambodjaanse senaatsvoorzitter en voormalig premier Samdech Hun Sen. De gelekte audio leidde tot verhitte debatten in Thailand en riep vragen op over diplomatiek protocol, nationale soevereiniteit en binnenlandse eenheid.
Tijdens een persconferentie in het regeringsgebouw bood Paetongtarn zijn excuses aan de Thaise bevolking aan en uitte hij zijn diepe teleurstelling over de vertrouwensbreuk. Ook riep hij op tot nationale eenheid om de soevereiniteit van Thailand te beschermen nu de spanningen aan de grens tussen Thailand en Cambodja toenemen.
De controverse begon toen Hun Sen een 17 minuten durende audio-opname, waarvan later de authenticiteit werd bevestigd, via het Facebook-account van een Cambodjaanse functionaris openbaar maakte. Het telefoongesprek, dat op 15 juni 2025 werd gevoerd, ging over de aanhoudende spanningen aan de grens tussen Thailand en Cambodja, met name over de kwesties rond het openen en sluiten van grenscontroles. Op de audio was te horen hoe Paetongtarn een openhartig gesprek voerde met Hun Sen, bemiddeld door een tolk, de heer Kliang Huot.
Belangrijke punten in het gesprek waren onder meer de discussie over het de-escaleren van de grensspanningen. Hun Sen drong er bij Thailand op aan de grenscontroles te heropenen, bewerend dat Thailand zelf de sluiting ervan had geïnitieerd. Paetongtarn reageerde diplomatiek en suggereerde een gelijktijdige heropening om vrede te symboliseren en haar intentie te tonen om conflicten te vermijden. Een bijzonder controversiële opmerking in de audio trok echter de aandacht in Thailand: Paetongtarns verwijzing naar de commandant van Thailands Tweede Legerregio, luitenant-generaal Bunsin Phatklang, als niet "één van ons" tijdens de onderhandelingen. Deze uitspraak werd door sommigen opgevat als een impliciete kloof tussen de regering en het leger, wat leidde tot publieke verontwaardiging en beschuldigingen van ondermijning van de nationale veiligheid.
Hun Sen gaf later toe de audio te hebben opgenomen en verspreid onder ongeveer 80 hooggeplaatste Cambodjaanse functionarissen. Hij noemde dit standaardprocedure om transparantie te waarborgen en misinterpretatie te voorkomen. Hij verklaarde verder dat hij de opname had gedeeld met zijn zoon, de Cambodjaanse premier Hun Manet, en dreigde de volledige versie vrij te geven als Thailand hem bleef beschuldigen van onprofessioneel gedrag. Deze bekentenis verergerde de diplomatieke verontwaardiging, waarbij velen in Thailand de opname beschouwden als een schending van het vertrouwen en een opzettelijke poging om de publieke opinie in Cambodja te manipuleren.
Op 18 juni 2025 hield Paetongtarn een eerste persconferentie om de authenticiteit van de audio te bevestigen en haar opmerkingen toe te lichten. Ze beschreef haar opmerkingen over de commandant van het Tweede Leger als een "diplomatieke techniek" die bedoeld was om de woede van Hun Sen te sussen over de publieke uitspraken van de commandant, waarin hij kritiek had geuit op de Cambodjaanse acties aan de grens. Ze zei dat het haar doel was de vrede te bewaren en verdere escalatie te voorkomen, en merkte op dat het gesprek privé was en niet bedoeld voor openbaarmaking.
De volgende dag, 19 juni 2025, hield Paetongtarn om 12:15 uur een tweede persconferentie in de Ivory Room van het Government House, geflankeerd door belangrijke figuren, waaronder vicepremier en minister van Defensie Phumtham Wechayachai, minister van Buitenlandse Zaken Maris Sangiampongsa, viceminister van Defensie generaal Natthaphon Nakphanich, opperbevelhebber generaal Songwit Noonphakdi en legercommandant generaal Phana Klaewplodthuk.
In haar emotionele toespraak bood Paetongtarn, met trillende stem en tranen in haar ogen, haar excuses aan de Thaise bevolking aan voor het ongemak dat de gelekte audio had veroorzaakt. "Ik bied mijn oprechte excuses aan het publiek aan voor het ongemak dat dit incident heeft veroorzaakt. Ik wist niet dat het gesprek werd opgenomen, omdat het via mijn persoonlijke mobiele telefoon werd gevoerd. Dit had niet mogen gebeuren en ik verzeker u dat ik in toekomstige gesprekken voorzichtiger zal zijn," zei ze.
Ze verduidelijkte dat haar opmerkingen over het leger deel uitmaakten van een onderhandelingsstrategie om de spanningen te de-escaleren door begrip te tonen voor het perspectief van Hun Sen, en niet een teken van onenigheid met de Thaise strijdkrachten. "Ik heb gesproken met de commandant van het Tweede Leger en de militaire leiding. We delen dezelfde toewijding aan het beschermen van de Thaise soevereiniteit. Mijn bedoeling was om te onderhandelen over een vreedzame oplossing en bloedvergieten te voorkomen", legde ze uit.
Paetongtarn onthulde dat het Thaise ministerie van Buitenlandse Zaken de Cambodjaanse ambassadeur in Thailand had ontboden om een formele protestbrief te schrijven, waarin ze haar "diepe teleurstelling" uitsprak over de acties van Hun Sen. Ze veroordeelde de ongeoorloofde opname als een schending van diplomatieke normen en stelde: "Geen enkele leider van welk land dan ook neemt privégesprekken op zonder voorafgaande toestemming. Dit is onacceptabel op het wereldtoneel."
Ondanks de inbreuk herhaalde Paetongtarn Thailands toewijding om grensgeschillen op te lossen via vreedzame, bilaterale onderhandelingen. Ze merkte op dat het Joint Border Committee (JBC) en het Regional Border Committee (RBC) actief betrokken waren bij gesprekken om de situatie aan te pakken en weerlegde daarmee de bewering dat Cambodja had geweigerd deel te nemen. De premier benadrukte ook de noodzaak om Thaise burgers die in Cambodja wonen en mensen langs de grens te beschermen.
Een centraal thema in Paetongtarns toespraak was de noodzaak van nationale eenheid in het licht van externe uitdagingen. Ze benadrukte dat de gelekte audio een diplomatieke misstap was en een "bedreiging voor de nationale veiligheid" die een collectieve reactie vereiste. "Dit is niet het moment voor interne conflicten. De regering en het leger zijn verenigd in onze vastberadenheid om de Thaise soevereiniteit te beschermen. Ik roep de Thaise bevolking op om eensgezind achter ons te staan", verklaarde ze.
Paetongtarns oproep tot eenheid kwam te midden van toenemende binnenlandse druk, waarbij oppositieleiders en sommige politici haar aftreden of de ontbinding van het parlement eisten. Zo riep oppositieleider Nathaphong Ruangpanyawut Paetongtarn op om "politieke verantwoordelijkheid te nemen" door het Huis van Afgevaardigden te ontbinden, omdat het incident volgens haar haar legitimiteit had ondermijnd.
De gelekte audio domineerde de Thaise sociale media, met de hashtag #นายกฯอิ๊งค์ (premier Ing) die op 19 juni 2025 op nummer één stond op X. De publieke opinie was verdeeld: sommigen bekritiseerden Paetongtarns aanpak van de situatie als naïef, terwijl anderen haar diplomatieke aanpak en excuses steunden. De verwijzing naar het leger in de audio wekte vooral bezorgdheid, en sommigen interpreteerden dit als bewijs van een breuk tussen de regering en de strijdkrachten.
Analisten, zoals universitair hoofddocent Dr. Panithan Watanayakorn, noemden het incident een grote diplomatieke blunder die het politieke landschap van Thailand zou kunnen destabiliseren.
Het incident speelt zich af tegen de achtergrond van langdurige spanningen tussen Thailand en Cambodja, met name vanwege grensconflicten bij de Preah Vihear-tempel en andere betwiste gebieden. Recente botsingen en de sluiting van grensposten hebben de handel en het grensverkeer verstoord, met gevolgen voor duizenden Thaise en Cambodjaanse arbeiders. De gelekte audio heeft de relaties verder onder druk gezet, waarbij Cambodjaanse burgers naar verluidt hun regering en leger steunen, terwijl Thaise arbeiders in Cambodja hun baan verliezen door strengere grenscontroles.
De regering van Paetongtarn, onder leiding van de Pheu Thai-partij, heeft sinds haar machtsovername prioriteit gegeven aan economisch herstel en regionale stabiliteit. Haar relatieve onervarenheid – ze is met haar 38 jaar de jongste premier van Thailand – is echter een twistpunt. Critici beweren dat het audiolek haar kwetsbaarheid in diplomatie met hoge inzet blootlegt. Voorstanders zien haar bereidheid om rechtstreeks met Hun Sen in gesprek te gaan echter als een gedurfde poging om vrede te bevorderen, ondanks de persoonlijke en politieke risico's.
De gelekte audio heeft Paetongtarns leiderschap onder een vergrootglas gelegd en haar vermogen om met binnenlandse en internationale uitdagingen om te gaan op de proef gesteld. Haar excuses en proactieve diplomatieke reactie zijn bedoeld om de schade te beperken, maar het incident heeft bredere gevolgen voor het Thaise buitenlandse beleid en de interne cohesie. De inzet van de regering om het leger "op alle mogelijke manieren" te steunen, wijst op een poging om de gelederen te sluiten, terwijl de focus op bilaterale onderhandelingen wijst op een pragmatische aanpak om de grenscrisis op te lossen.
Paetongtarn staat nu voor een lastige evenwichtsoefening: het publieke vertrouwen herstellen, de dynamiek binnen de coalitie beheersen en de diplomatieke aanval van Cambodja tegengaan zonder de spanningen te laten escaleren.
Fotocredit Thais nationaal nieuwsbureau
Voor de originele versie van dit artikel kunt u terecht op Het Pattaya Nieuws.
